Menig politicus die bevlogen redevoeringen heeft gehouden, leunde – al dan niet bewust – op Jezus en zijn Bergrede, wellicht de bekendste Bijbeltekst. Het is een tekst waarin de gehele leer van Jezus op uiterst poëtische, soms hermetische, altijd ook licht tegenstrijdige wijze wordt samengevat. Jezus vertelt er dat eenieder die hongert naar gerechtigheid verzadigd zal worden en gelukkig moet worden genoemd, dat God je jouw schuld zal vergeven op voorwaarde dat jij jouw schuldenaren vergeeft en zo meer.
In mijn boekessay Mogen we nog een beetje leven?, dat 27 mei aanstaande verschijnt bij @atlascontact , schrijf ik over veel maar ook over deze Bergrede. Ik doe dat omdat de spagaat van de westerse cultuur zonder deze tekst onbegrijpelijk is, en zonder zelfreflectie is cultuur een bergje folklore. Met spagaat bedoel ik hier een vriendelijke aanduiding voor hypocrisie. Men wil het goede voor iedereen, maar in de praktijk moet men erkennen dat men toch vooral het goede wil voor zichzelf en eventueel enkele naasten, en zelfs dat niet altijd.
Daarnaast is de Bergrede bij uitstek een bedwelmende tekst, en omdat ik niet ongevoelig ben voor schoonheid, heb ik de kracht van de taal in de Bijbel, vooral in de Bergrede, willen onderstrepen.
Meer informatie over het boek vindt u via de link in bio.
Paula Toppani was een vriendin, werkgever, metgezel, mede-New Yorker, moeder van een liefdesobject en huisbaas. In 2021 schreef ik over haar in de Volkskrant: ‘Een jaar of 25 geleden kon je bij Paula nog korting krijgen als je de huur contant betaalde. Een van de eerste huurders was ervandoor gegaan met Paula’s jongste dochter, zij had de opdracht van haar moeder gekregen de huur te incasseren en van het een kwam het ander.’
Ik hield van Paula en haar milde waanzin en zachte weemoed, ook toen ik haar oudste dochter een tijd heftig begeerde. Van de begeerte bleef de liefde voor de moeder over. Ergens in maart heb ik haar voor het laatst gezien. Ze gebood me om van de zomer samen met mijn zoon en haar naar de paardenraces in Siena, Italië, te gaan, maar ze stierf verleden week tijdens een siësta in Uruguay. In mijn Volkskrantcolumn van deze week, waarvan u hierboven het eerste deel leest, schrijf ik over haar. De volledige column leest u via de link in bio.
Mei is de broedmaand, alleen niet voor de koekoek en de griet, en wie zich echt wil voorbereiden op onaangename verrassingen, zal moeten leren insecten te eten, zoals de titel van mijn Volkskrantcolumn van deze week luidt. Over dat tamelijk verschrikkelijke gebeuren genaamd preventie, Amstelveen als een lintworm die zich door darmen heen vreet, hygiëne in de mond en Kabouterland.
Mijn nieuwe column voor de Volkskrant, die afgelopen dinsdag in de papieren krant verscheen, staat online. Over mijn bezoek aan de vertoning van 𝐷𝑒 𝑣𝑒𝑟𝑑𝑤𝑖𝑗𝑛𝑖𝑛𝑔 𝑣𝑎𝑛 𝐽𝑜𝑠𝑒𝑓 𝑀𝑒𝑛𝑔𝑒𝑙𝑒 in New York, een film naar het gelijknamige boek van Olivier Guez. De volledige column over allerlei soorten van verdwijnen, getiteld Na afloop pakte een kennis van Olivier Guez mijn bovenarm vast en zei: ‘Ben jij ook schrijver? Veel schrijvers hier’, leest u via de link in bio.
𝘓𝘢 𝘛𝘦𝘯𝘵𝘢𝘵𝘪𝘰𝘯 𝘥𝘦 𝘴𝘢𝘪𝘯𝘵 𝘈𝘯𝘵𝘰𝘪𝘯𝘦 is wellicht mijn favoriete kunstwerk van de graficus en schilder Félicien Rops. Ik zag de pasteltekening in Kunsthaus Zürich, waar ik een tentoonstelling over het werk van Rops bezocht. Rops doorzag de 𝘵𝘳𝘪𝘴𝘵𝘦𝘴𝘴𝘦 van de verstedelijkte vrouwelijke bourgeois, zonder zich daar als observator, als tekenaar, boven te stellen. Hij begreep als geen ander dat de bewoner van de grote stad, de vrouw meer nog dan de man, zich tevreden moet stellen met weemoed en wellust – of het nu om een circusartieste gaat, twee vrouwelijke geliefden of een vrouw en haar absint.
Op 𝘓𝘢 𝘛𝘦𝘯𝘵𝘢𝘵𝘪𝘰𝘯 𝘥𝘦 𝘴𝘢𝘪𝘯𝘵 𝘈𝘯𝘵𝘰𝘪𝘯𝘦 (De verzoeking van de heilige Antonius), hierboven afgebeeld, zien we hoe een mooie, voluptueuze dame door een nar aan het kruis is gebonden waar net Christus nog hing. In plaats van een doornenkrans heeft zij een bloemenkrans op haar hoofd en voor zover je zelfverzekerd aan een kruis kunt hangen doet zij dat. Jezus zelf wordt door de nar door de lucht gezwaaid en in de verte vliegen engelen met doodshoofden. De heilige Antonio kijkt ontzet naar het nieuwe kruis, terwijl een Bijbelverhaal waarin Jozef van ongewenste intimiteiten wordt beschuldigd door de vrouw die hem niet kon verleiden voor hem ligt.
Voor NRC schreef ik een stuk over waarom het werk van de volgens Baudelaire ‘dartele heer Rops’ nog altijd zinnenprikkelend is. Te lezen via de link in mijn bio en morgen te lezen in de papieren krant.
Terwijl de eerste durfals zich richting het strand begeven en Van den Ende aankondigt dat de musical The Phantom of the Opera na ruim dertig jaar terug naar Nederland keert, keer ik hier, geheel volgens traditie want zo hondstrouw ben ik, terug met mijn wekelijkse column voor de Volkskrant. De volledige column leest u, makkelijk en snel, via de link in mijn bio.
Foto: @boevejan / @de_balie
Nietzsche was een van de filosofen die medelijden verachtte. Ik veracht het medelijden ook. Toch zeg ik: ieder mens heeft er recht op, ieder mens heeft recht op het verachtelijke, ook degenen die zeggen een mens zonder mededogen te zijn, zoals Jörgen Hofmeester, hoofdpersoon van mijn roman 𝘛𝘪𝘳𝘻𝘢. “Ik, Kaisa, ben een mens zonder mededogen. Ik weet niet wat het is, ik geloof er niet in, mededogen, ik heb het van me afgeschud als een onaangename, maar hardnekkige verkoudheid,” zegt hij tegen het eind van de roman.
Juist daarom voel ik zoveel mededogen voor hem.
Welk persoon kan volgens u een beetje extra mededogen gebruiken? Laat het mij weten onderaan dit bericht - degene die met de meest dwingende argumenten op de proppen komt krijgt, na het verstrekken van adresgegevens per privébericht, de jubileumeditie van 𝘛𝘪𝘳𝘻𝘢, met een omslagillustratie van de onvolprezen Koenraad Tinel, thuisgestuurd. (Als PostNL niet op uw adres aflevert komen wij in sommige gevallen naar u toe.)
Stelt u uzelf kandidaat? Mag ook. Liever een ander, iemand van wie u afhankelijk bent bijvoorbeeld. Uw baas. Uw partner. Uw god. Uw lustobject. (Maak het allemaal niet te lang, korte argumenten zijn in deze gevallen het beste.)
Wanneer is iets traditie? Het eerste deel van mijn wekelijkse column voor de Volkskrant, leest u, net als vorige week en de weken daarvoor, weer hier op Instagram. Over Zürich, F. Rops, vader, zoon, heilige geest weer nergens te bekennen.
In mijn Volkskrantcolumn van deze week, getiteld ‘We moeten in je kots gaan slapen’, zei ik, ‘maar ik houd zielsveel van je’, leest u over een drieënzestigjarige Amerikaan die auteur wil worden, een systeem van sugar beings voor literaire auteurs, en de kots van mijn zoontje. Bent u geen abonnee van de Volkskrant, maar wel durfkapitalist? Dan geldt mijn oproep in de column natuurlijk ook voor u.
De honderd eerste lezers die aan close reading deden van 𝐻𝑒𝑡 𝑎𝑎𝑛𝑤𝑒𝑧𝑖𝑔𝑒 𝑏𝑒𝑒𝑛 hebben zich inmiddels gemeld. Gefeliciteerd, u mag binnenkort bij mij op consult komen (kosten tweehonderd euro en een wafel), om exact te zijn op dinsdag 2 juni, vanaf drie uur, op Herengracht nummer 341 in Amsterdam. Er wordt goed weer voorspeld voor 2 juni dus u kunt buiten wachten (op de stoep in godsnaam – er zijn nog negenennegentig andere geïnteresseerden voor u, en er rijden auto’s).
Voor vragen over de exacte werkwijze van het consult, waar precies zich de sanitaire voorzieningen bevinden, of dit vergoed wordt door de basisverzekering, kunt u zich wenden tot degene die helemaal vooraan in de rij staat. Voor vragen over het citaat van Adam Philips vooraan in de verhalenbundel (“When loss is not catastrophic loss, it is a from of stage fright”), wendt u zich het best tot bovenstaand fragment uit een interview op de Belgische tv. Bij voorbaat dank.
Hoe is het mogelijk: de onvermoeibare koppenmakers van de Volkskrant blijven zichzelf overtroeven, deze week hebben ze een titel bedacht die tegelijk leest als schrijftip en hier speciaal voor u is afgebeeld in zulke grote letters dat u zich begint af te vragen of uw opticien al tot de gestorvenen behoort en indien dat het geval is, welke achternaam de opticien had. Bent u nog niet dood? Maar wilt u romanpersonage worden. Kan ook - stuur foto en cv op. En hoeveel u ervoor hebt.
De terrassen lopen weer eens leeg, de Belgische popartiest Stromae zingt in het Japans en terwijl men overal spreekt over de benzineprijs, staat mijn Volkskrantcolumn, deze week met de titel Zou het niet raar zijn als straks linguine aglio olio e peperoncino en Auschwitz in hetzelfde Unesco-rijtje stonden?, weer voor u klaar. Ook voor mensen zonder rijbewijs. De volledige column leest u zoals altijd via de link in bio.
